Odpowiedź ojca odebrała teściowej i synowi mieszkanie tej samej nocy.
— Wstawaj, ona już stoi na peronie.
Warwara otworzyła oczy.
Jewgienij stał nad łóżkiem z telefonem w ręku, już ubrany.
Za oknem panowała ciemność.
— Która godzina?
— Szósta.
Ubieraj się szybciej, jedziesz odebrać mamę.
— Żenia, mogę przyjechać po obiedzie, mam pierwszy wolny dzień od…
— Powiedziałem: teraz.
Albo chcesz, żeby mama czekała na mrozie?
Wyszedł, trzaskając drzwiami.
Warwara usiadła, czując, jak chłód od podłogi pełznie ku piętom.
Trzy tygodnie.
Swietłana Igoriewna przyjeżdża na trzy tygodnie.
Do końca stycznia.
Na peronie teściowa pojawiła się w surowym płaszczu, z uniesioną brodą, jakby była inspektorem na kontroli.
Warwara podeszła jej naprzeciw.
— Dzień dobry, Swietłano Igoriewno.
Teściowa skinęła głową, nie patrząc w oczy, i podała dwie ogromne torby.
— Trzymaj.
Jedzenie.
U was pewnie w sklepach pusto, jak zawsze.
Warwara wzięła torby, ledwo utrzymując równowagę.
Swietłana Igoriewna ruszyła przodem, ku wyjściu, zostawiając synową z bagażem z tyłu.
W czteropokojowym mieszkaniu, które ojciec podarował Warwarze na ślub.
Teściowa przeszła się po pokojach, oceniającym wzrokiem oglądając każdy kąt.
— Zasłony trzeba wymienić.
Te wyblakły.
I zdejmij wazon z półki, przytłacza przestrzeń.
Warwara milczała.
Wazon podarował jej ojciec rok wcześniej.
Wieczorem Swietłana Igoriewna zajęła kuchnię jak punkt dowodzenia.
Wyciągnęła z toreb słoiki z dżemem, kasze, mięso.
— Na Nowy Rok będziemy gotować porządnie.
Galaretę domową, trzy rodzaje pierożków: z mięsem, z jajkiem, z grzybami.
Śledź pod pierzynką, winegret, oliwier — normalny, z językiem, nie ten twój uproszczony.
Notuj.
Warwara wzięła serwetkę i zaczęła zapisywać.
— Swietłano Igoriewno, może trochę uprościmy?
Ja jestem sama…
— Sama? — Teściowa odwróciła się z miną, jakby usłyszała przekleństwo.
— Synowa ma gotować dla rodziny.
Czy twoja nauczycielska praca daje ci prawo do lenistwa?
Warwara wyszła do salonu.
Jewgienij siedział na kanapie, wpatrzony w telefon.
Usiadła obok.
— Żenia, porozmawiaj z mamą.
Ona przekreśliła całe nasze menu, fizycznie nie zdążę tyle zrobić…
— Mama lepiej wie.
Nawet nie podniósł głowy.
— Nie rób scen, nie psuj wszystkiego przez głupstwo.
Trzydziesty pierwszy grudnia zaczął się w ciemności.
O piątej rano Warwarę obudził łomot garnków.
Wyszła do kuchni.
Swietłana Igoriewna stała przy kuchence, układając mięso.
— A, obudziłaś się.
Zaczynaj galaretę, długo się gotuje.
Warwara w milczeniu zawiązała fartuch i wzięła nóż.
Ręce drżały jej z niewyspania.
Teściowa stanęła obok, kontrolując każdy ruch.
— Czemu tak kroisz?
Za grubo.
Popraw.
Do obiadu Warwara nie czuła już nóg.
Teściowa nie milkła ani na minutę.
— U Ludmiły Wiktorowny synowa w trzy godziny ogarnia taki stół.
A ty tak się guzdrajesz.
Może jakieś kursy byś zrobiła?
— Swietłano Igoriewno, staram się…
— Starać się to za mało.
Trzeba umieć.
Żenia oczywiście nie narzeka, ale ja widzę — schudł odkąd się ożenił.
O czwartej po południu stół był nakryty.
Dwanaście dań.
Warwara trzymała się ostatkiem sił.
Swietłana Igoriewna wzięła widelec, spróbowała sałatki i skrzywiła się.
— Jakaś mdła.
— Robiłam według przepisu taty.
— Według jakiego przepisu? — Teściowa spróbowała śledzia pod pierzynką i jej twarz się wykrzywiła.
— Śledź jest zepsuty!
Zaraz zwymiotuję!
Żenia, serce mi staje!
Złapała się za pierś i osunęła na krzesło, zamykając oczy.
Jewgienij wpadł do kuchni.
— Mamo!
Co się stało?!
— Twoja żona mnie truje!
Śledź jest zepsuty, ja czuję!
Ona specjalnie, widziałam, jak na mnie patrzyła rano!
Jewgienij odwrócił się do Warwary.
Jego twarz była obca, twarda.
— Przeproś mamę.
Natychmiast.
— Za co?
Śledź jest świeży, wczoraj kupowałam…
— Powiedziałem: przeproś!
— Nie.
Chwycił ją za ramię i popchnął w stronę korytarza.
— To idź do sypialni i nie wychodź.
Dopóki nie zrozumiesz, jak się zachowywać.
Nowy Rok powitamy bez ciebie.
Drzwi się zatrzasnęły.
Warwara stała w korytarzu, słuchając, jak w kuchni teściowa już raźnym głosem mówi o „młodzieży bez wychowania”.
Jewgienij śmiał się w odpowiedzi.
Warwara weszła do sypialni.
Usiadła przy oknie.
Nie płakała.
Po prostu patrzyła, jak na podwórzach wybuchają petardy.
Stół, który przygotowywała od piątej rano, był nakryty bez niej.
Mąż powita święto z mamą.
A ona jest zamknięta, jak winna.
O jedenastej wieczorem zadzwonił dzwonek do drzwi.
Warwara usłyszała głos ojca.
— Waria jest w domu?
— Piotrze Siemionowiczu, proszę wejść! — Jewgienij mówił głośno, serdecznie.
— Właśnie się zbieramy…
— Gdzie jest moja córka?
Warwara otworzyła drzwi sypialni.
Ojciec stał w przedpokoju z torbą prezentów, siwy, w starym płaszczu.
Spojrzał na nią — domowe ubranie, czerwone oczy, potargane włosy — i jego twarz stężała.
— Co tu się dzieje?
Jewgienij wyprostował ramiona.
W jego głosie zabrzmiała duma.
— Wyrzuciłem ją!
Nie dogodziła mamie!
Cisza.
Piotr Siemionowicz powoli postawił torbę na podłodze.
Wyciągnął telefon.
Swietłana Igoriewna wyszła z kuchni, wycierając ręce.
— Aleksieju Wiktorowiczu?
Słuchaj, mój czteropokojowy na Sadowej zwolni się pod koniec stycznia.
Szukaj najemców, porządnych, z umową.
Dokumenty masz u siebie, pamiętasz — właścicielem jestem ja.
Jewgienij pobladł.
Swietłana Igoriewna zrobiła krok do przodu.
— Proszę zaczekać!
Jaki wynajem?!
Przecież podarował nam pan mieszkanie na ślub!
Piotr Siemionowicz schował telefon.
— Ja?
Podarowałem?
Pokażcie akt darowizny.
— Ale pan przecież powiedział…
— Powiedziałem, że córka będzie tu mieszkać, dopóki jest mężatką.
Odwrócił się do Warwary.
— Pakuj rzeczy.
Najpotrzebniejsze.
Jewgienij dzwonił codziennie.
Najpierw krzyczał do słuchawki o zdradzie i sądzie.
Potem prosił, żeby wróciła, obiecywał, że wszystko się zmieni.
Warwara nie odpowiadała.
Szóstego dnia ojciec przyjechał do niej z ponurą twarzą.
— Jewgienij włamał się do mieszkania w nocy.
Zdemolował wszystko, co mógł.
Na ścianach napisał groźby markerem.
— Jak się dostał?
— Widocznie nie oddał kluczy.
Wszystko sfotografowałem, złożyłem zawiadomienie.
Po tygodniu przyszło wezwanie do sądu.
Swietłana Igoriewna wynajęła adwokata, który dowodził, że mieszkanie to „ustny prezent ślubny”.
Adwokat ojca w milczeniu położył na stole dokumenty: akt własności, rachunki za media, deklaracje podatkowe.
Wszystko na nazwisko Piotra Siemionowicza.
Sąd oddalił roszczenia Jewgienija i zobowiązał go do wypłaty odszkodowania za zniszczenie mienia.
Rozwód sfinalizowali po trzech miesiącach.
Warwara wynajęła małe mieszkanie na obrzeżach.
Ojciec wynajmował czteropokojowe młodej rodzinie, a pieniądze przelewał córce.
— Tato, wystarczy.
Pracuję, mam dość.
— To jest twoje.
Zawsze było twoje.
Pewnego wieczoru znów zadzwonił dzwonek.
W progu stała Swietłana Igoriewna — wychudzona, postarzała, bez dawnej wyniosłości.
Warwara w milczeniu wpuściła ją do środka.
Teściowa przeszła do kuchni, usiadła przy stole i wyjęła kopertę.
— Tu są pieniądze.
Wystarczy na wkład własny.
Porozmawiaj z ojcem, niech sprzeda nam mieszkanie.
Albo chociaż niech pozwoli wrócić.
Żenia całkiem się stoczył.
Wynajmujemy pokój we dwoje, na obrzeżach.
Ja już tak nie mogę.
Warwara nie dotknęła koperty.
— Chce pani, żebym namówiła ojca?
— To przecież sprawiedliwe!
Po prostu wyrzuciliście nas zimą na ulicę!
Warwara wstała i wzięła telefon.
— Ta rozmowa jest nagrywana.
Tak jak wszystkie poprzednie telefony, które wykonywaliście z obcych numerów.
Wniosek o nękanie jest już przygotowany.
Jeszcze go nie złożyłam, ale mogę.
Teściowa znieruchomiała.
— Ty… co ty robisz?
— To, co powinnam była zrobić dawno temu.
Warwara otworzyła drzwi.
— Pański syn nadal ma do spłacenia odszkodowanie za demolkę.
Z decyzji sądu.
Z tymi pieniędzmi proszę iść do niego.
Swietłana Igoriewna chwyciła kopertę i wybiegła na klatkę schodową.
Odwróciła się, otworzyła usta, ale Warwara już zamykała drzwi.
Minęło osiem miesięcy.
Warwara prowadziła lekcję w swojej drugiej klasie, gdy wicedyrektorka zajrzała do drzwi.
— Przyszedł do pani rodzic.
W pokoju nauczycielskim.
W pokoju nauczycielskim przy oknie stał wysoki mężczyzna w okularach, z teczką dokumentów.
— Dzień dobry.
Jestem Michaił, ojciec Kiryła Sokołowa.
Chciałem porozmawiać o postępach syna.
Rozmawiali około dwudziestu minut o zadaniach domowych i zachowaniu.
Michaił słuchał uważnie, notował.
Gdy rozmowa się skończyła, zawahał się.
— Przepraszam za nietaktowne pytanie.
Jest pani mężatką?
Warwara spojrzała na niego.
Spokojnie, bez skrępowania.
— Jestem po rozwodzie.
Skinął głową.
— Rozumiem.
Ja też niedawno.
Też jestem nauczycielem, fizykiem, w sąsiedniej szkole.
Zawahał się.
— Jeśli pani nie ma nic przeciwko, może kiedyś wypijemy kawę?
Porozmawiamy nie o dzieciach.
Warwara chwilę milczała.
Potem się uśmiechnęła.
— Być może.
Wyszedł, zostawiając wizytówkę na stole.
Wicedyrektorka, siedząca w kącie, podniosła głowę.
— Przystojny.
— Tak.
I uprzejmy.
— Dawno się tacy trafiali?
Warwara uśmiechnęła się krzywo.
— Dawno nie zwracałam na to uwagi.
Wieczorem szła do domu przez park.
Było ciepło, wrześniowe słońce przebijało się przez liście.
Telefon zawibrował — wiadomość od ojca.
„Najemcy przedłużyli umowę na kolejny rok.
Jutro przeleję pieniądze.”
Warwara odpisała.
„Tato, wystarczy już.
Pracuję, mam dość.”
Po minucie przyszła odpowiedź.
„To twoje.
Zawsze było.
Nie sprzeczaj się z ojcem.”
Uśmiechnęła się i schowała telefon do torebki.
W domu zdjęła buty i poszła do kuchni.
Wyjęła wizytówkę Michaiła i położyła ją na stole.
Otworzyła lodówkę i zaczęła kroić warzywa na sałatkę — powoli, bez pośpiechu.
Dla siebie.
Bo miała ochotę.
Za oknem zapaliły się latarnie.
Warwara nalała sobie wody i usiadła przy oknie.
Wzięła wizytówkę, spojrzała na numer.
Odłożyła z powrotem.
Nie dziś.
Może jutro.
Albo za tydzień.
Nie ma pośpiechu.
Po raz pierwszy od wielu lat nikt nie wymaga, nie kontroluje, nie wyrzuca.
Wypuściła powietrze i poczuła, że oddycha się łatwo.
Telefon znów zawibrował.
Nieznany numer.
Warwara otworzyła wiadomość.
„Warwara, tu Jewgienij.
Wybacz, proszę.
Wszystko zrozumiałem.
Mama wróciła do Wołgogradu, pokłóciliśmy się.
Spotkajmy się, porozmawiajmy.
Zmieniłem się.”
Warwara przeczytała, usunęła wiadomość.
Zablokowała numer.
Odłożyła telefon ekranem do dołu.
Wstała i podeszła do okna.
Na podwórzu dzieci grały w piłkę, młoda para spacerowała z wózkiem.
Zwyczajny wrześniowy wieczór.
Zwyczajne życie, w którym wreszcie ona jest gospodynią.
Warwara wróciła do stołu, wzięła wizytówkę Michaiła i wybrała numer.
— Halo?
— Dzień dobry.
Mówi Warwara Pietrowna, nauczycielka Kiryła.
Proponował pan kawę.
Czy propozycja nadal aktualna?
Pauza.
Potem w słuchawce usłyszała uśmiech.
— Tak.
Oczywiście.
Kiedy pani wygodnie?
— Jutro po lekcjach.
O czwartej.
— Świetnie.
Zapisane.
Do zobaczenia.
Warwara odłożyła telefon i spojrzała w okno.
Słońce zachodziło za dachami, barwiąc niebo na pomarańczowo.
Dopiła wodę, wzięła talerz z sałatką i usiadła przy stole.
Jadła powoli, delektując się smakiem.
Nikt nie powie, że „mdłe”.
Nikt nie oskarży o zepsute produkty.
Nikt nie wyrzuci za to, że ośmieliła się sprzeciwić.
Za oknem zrobiło się ciemno.
Warwara sprzątnęła naczynia i włączyła lampę stojącą.
Usiadła na kanapie z książką, którą od dawna chciała dokończyć.
Otworzyła na zakładce.
Zaczęła czytać.
Cisza w mieszkaniu była pełna, przytulna, jej własna.
Po godzinie telefon znów zawibrował.
Ojciec.
„Dobranoc, córeczko.”
Warwara uśmiechnęła się i odpisała.
„Dobranoc, tato.
Dziękuję za wszystko.”
Odłożyła telefon, zamknęła książkę.
Poszła do sypialni, przebrała się, położyła.
Zamknęła oczy.
Jutro będzie nowy dzień.
Jutro będzie spotkanie.
Jutro znów lekcje, dzieci, zwyczajne życie.
I nikt już nie powie jej, jak żyć, co gotować, kiedy milczeć.
Głęboko odetchnęła w ciemności i zasnęła.
