Spakuj swoje manatki — i wynocha!
— oznajmiła teściowa w sylwestrowy wieczór, rozdając wszystkim prezenty.
Wiktoria wycierała w kuchni naczynia po śniadaniu, kiedy usłyszała, jak Łarisa Pietrowna weszła do pokoju i zaczęła głośno przestawiać coś na półkach.
Teściowa robiła to specjalnie, żeby pokazać, że w tym mieszkaniu gospodynią jest ona, a synowa jest tu tylko gościem.
Dwa lata temu Wiktoria wyszła za mąż za Maksyma i przeprowadziła się do Moskwy z małego miasteczka pod Twerem.
Wtedy wydawało jej się, że miłość potrafi pokonać każdą trudność.
Maksim obiecywał, że wkrótce wynajmą osobne mieszkanie albo odłożą na kredyt hipoteczny.
Ale minęły dwa lata, a oni wciąż mieszkali w trzypokojowym mieszkaniu jego rodziców.
Fiodor Iwanowicz, ojciec Maksyma, był człowiekiem cichym i małomównym.
Pracował jako inżynier w fabryce, wracał do domu zmęczony i zwykle milczał przy kolacji.
Wiktoria zauważała, że czasem patrzył na nią ze współczuciem, gdy Łarisa Pietrowna zaczynała swoje jadowite uwagi.
Ale teść nigdy nie odważył się stanąć w obronie synowej.
Sama zaś Łarisa Pietrowna od pierwszego dnia dała do zrozumienia, że Wiktorii nie lubi.
Teściowa pracowała jako kierowniczka w rejonowej przychodni i uważała się za osobę „z pozycją”.
Marzyła, że syn ożeni się z dziewczyną z moskiewskiej rodziny, z mieszkaniem i znajomościami.
A tymczasem Maksim przyprowadził jakąś prowincjuszkę, córkę nauczyciela i pielęgniarki.
— Maksimku, tylko spójrz, jak ona poukładała filiżanki!
— doleciało z kuchni.
— W ogóle nie rozumie, że cienkiej porcelany nie wolno stawiać jedna na drugiej!
U was tam, na prowincji, widocznie nie ma żadnej kultury życia!
Wiktoria zacisnęła usta i dalej wycierała talerze.
Dawno już nauczyła się nie reagować na takie przytyki.
Maksim, siedzący przy komputerze w sąsiednim pokoju, nie odpowiedział matce.
W ogóle wolał nie mieszać się w konflikty między żoną a teściową.
Wiktoria pracowała jako logistyczka w firmie transportowej.
Praca była nerwowa, z ciągłymi telefonami i nagłymi awariami, ale płacili nieźle.
Maksim pracował jako programista w małej firmie IT.
Jego pensja była tylko trochę wyższa niż żony.
Razem mogliby już wynająć mieszkanie, ale Maksim za każdym razem znajdował powody, by odłożyć wyprowadzkę od rodziców.
— Mamo, my z Wiką chcieliśmy ci powiedzieć…
— zaczął mąż przy kolacji dwa tygodnie wcześniej.
— Planujemy zacząć wynajmować mieszkanie.
Łarisa Pietrowna odłożyła widelec i powoli odwróciła się do syna.
— To znaczy, że chcesz porzucić rodziców?
Po wszystkim, co dla ciebie zrobiliśmy?
Wychowałam cię, wykształciłam, załatwiłam ci dobrą firmę przez znajomych…
A teraz chcesz odejść przez nią?
— Mamo, nie odchodzimy na zawsze, po prostu potrzebujemy własnej przestrzeni…
— Własnej przestrzeni!
— teściowa podniosła głos.
— Macie cały pokój!
Czego jeszcze potrzeba?!
Czy może uważasz, że twoja żona jest ważniejsza od rodzimej matki?!
Na tym rozmowa się skończyła.
Maksim więcej nie poruszał tematu wyprowadzki.
A Wiktoria zrozumiała, że liczyć na zmiany nie ma sensu.
Zbliżał się Nowy Rok.
Wiktoria marzyła, żeby spędzić święto razem ze swoimi rodzicami.
Siergiej Pawłowicz i Galina Wiktorowna kilka razy przyjeżdżali w odwiedziny do córki, ale Łarisa Pietrowna witała ich tak chłodno, że rodzice Wiktorii czuli się nieswojo.
Teściowa ledwie się z nimi witała, a potem demonstracyjnie wychodziła do swojego pokoju, zostawiając gości w kuchni.
Ostatnim razem rodzice Wiktorii przyjechali w październiku.
Galina Wiktorowna przywiozła córce słoiki z domowymi przetworami — ogórki, pomidory, dżem.
Zawsze dbała o Wiktorię i wiedziała, że tej brakuje czasu na takie rzeczy.
Łarisa Pietrowna zobaczyła słoiki w kuchni i skrzywiła się.
— Co to za wieśniactwo?
— teściowa spojrzała z obrzydzeniem na przetwory.
— W mojej kuchni nie będzie tego rupiecia!
Niech zabierze z powrotem!
Wiktoria wtedy milczała, ale wieczorem po cichu poustawiała słoiki w swojej szafce w pokoju.
Maksim widział tę scenę, ale nic nie powiedział.
W ogóle starał się nie zauważać konfliktów między matką a żoną, licząc, że same się dogadają.
— Maks, może zaprosimy moich rodziców na Nowy Rok?
— ostrożnie zaproponowała Wiktoria trzy tygodnie przed świętem.
— Przecież jesteśmy teraz jedną rodziną, można przywitać rok wszyscy razem…
Maksim się skrzywił.
— No nie wiem, Wik…
Trzeba spytać mamę.
Ona pewnie już coś zaplanowała.
— A dlaczego mamy pytać o pozwolenie?
To przecież też nasz dom, prawda?
— Wiktorio, proszę, bez konfliktów!
— mąż zirytowany machnął ręką.
— Po prostu poproszę mamę i wszystko będzie dobrze.
Ale dobrze nie było.
Kiedy Maksim porozmawiał z matką, Łarisa Pietrowna urządziła prawdziwą awanturę.
— Co to za ludzie mają siedzieć przy moim stole?!
— krzyczała w kuchni tak głośno, że Wiktoria słyszała każde słowo ze swojego pokoju.
— Już zaprosiłam swoją siostrę Ludmiłę z rodziną, Olgę Siemionowną z mężem, siostrzeńców…
Mam wszystko rozplanowane!
I nie zamierzam przyjmować jakichś obcych ludzi!
— Mamo, ale to rodzice Wiki…
— Wszystko mi jedno!
Niech jedzie do nich, skoro tak jej się chce!
Nikt jej tu nie trzyma!
Wiktoria usłyszała te słowa i poczuła, jak coś w środku jej się urywa.
Podeszła do drzwi i otworzyła je na oścież.
Łarisa Pietrowna stała w kuchni z rękami skrzyżowanymi na piersi.
Maksim spojrzał na żonę winowatym wzrokiem.
— Nie pojadę do rodziców, — powiedziała twardo Wiktoria.
— Zostanę tutaj.
Z mężem.
To przecież rodzinne święto.
— No to siedź!
— teściowa złośliwie się uśmiechnęła.
— Tylko nie plącz się pod nogami!
Po tej rozmowie Wiktoria postanowiła przynajmniej kupić wszystkim prezenty.
Wydała prawie całą grudniową premię na upominki.
Łarisie Pietrownie kupiła drogi zestaw kosmetyków francuskiej marki, Fiodorowi Iwanowiczowi — dobry termos do pracy, Maksimowi — bezprzewodowe słuchawki, o których od dawna marzył.
Kupiła prezenty nawet dla gości, których zaprosiła teściowa, choć nie wszystkich znała osobiście.
Wiktoria miała nadzieję, że chociaż w świąteczny wieczór Łarisa Pietrowna doceni jej starania i ich relacje się poprawią.
Trzydziestego pierwszego grudnia od samego rana w mieszkaniu zaczęła się krzątanina.
Wiktoria kroiła sałatki, piekła mięso, przygotowywała przekąski.
Łarisa Pietrowna dowodziła procesem, mówiąc synowej, co i jak robić.
Maksim siedział przy komputerze i dopinał jakiś pilny projekt do pracy.
— Wiktorio!
Pokrój śledzia drobniej!
I dodaj do niego cebulę!
— teściowa zajrzała do kuchni.
— I w ogóle, czemu nie nakryłaś stołu w salonie?
Goście przyjdą za dwie godziny!
Wiktoria w milczeniu skinęła głową.
Ręce bolały ją od niekończącego się krojenia, ale starała się zrobić wszystko idealnie.
Chciała, żeby tego wieczoru chociaż coś poszło gładko.
Zrobiła sałatkę Olivier, śledzia pod pierzynką, pokroiła wędliny i sery, przygotowała kanapeczki.
Fiodor Iwanowicz od czasu do czasu zaglądał do kuchni i w milczeniu obserwował synową, ale nie proponował pomocy.
Goście zaczęli schodzić się około ósmej wieczorem.
Siostra Łarisy Pietrowny, Ludmiła, przyszła z mężem i dwoma dorosłymi synami wraz z ich żonami.
Siostrzenica Olga Siemionowna przyszła ze swoim małżonkiem.
Dołączyli też sąsiedzi i dawni przyjaciele teściowej.
W sumie zebrało się dwanaście osób, nie licząc gospodarzy mieszkania.
Wiktoria krążyła między kuchnią a salonem, podawała potrawy, dolewała napoje.
Maksim siedział przy stole obok matki i żywo rozmawiał ze swoimi kuzynami.
Łarisa Pietrowna była w centrum uwagi, głośno się śmiała i opowiadała jakieś historie z przychodni.
— Wyobraźcie sobie, przychodzi do mnie lekarz rejonowy i narzeka, że ma za dużo pacjentów!
— teściowa machnęła ręką.
— A ja mu mówię: co, myślałeś, że w medycynie będzie łatwo?
Ja pracuję tyle lat i nigdy nie narzekałam!
Goście zgodnie kiwali głowami.
Fiodor Iwanowicz w milczeniu jadł sałatkę, co jakiś czas nalewając sobie wódki.
Wiktoria usiadła na wolnym krześle w rogu stołu, jak najdalej od wszystkich.
Była zmęczona i chciała tylko, żeby wieczór jak najszybciej się skończył.
Gdy do północy zostawała około godzina, Łarisa Pietrowna wstała i uroczyście oznajmiła:
— Moi drodzy!
Chcę wam wszystkim złożyć życzenia z okazji nadchodzącego Nowego Roku!
I oczywiście przygotowałam dla każdego prezent!
Teściowa podeszła do dużej torby stojącej przy kanapie i zaczęła wyciągać pięknie zapakowane pudełka.
Każdemu gościowi wręczała upominek, mówiąc ciepłe słowa.
— Ludoczko, moja ukochana siostrzyczko!
Zawsze byłaś dla mnie oparciem!
Oto dla ciebie kaszmirowy szalik, wiem, że o takim marzyłaś!
— Oleczko, moja siostrzenico!
Taka jesteś mądra, taka piękna!
Trzymaj krem do twarzy, najlepszy!
— Fiodorze, kochany!
Dla ciebie nowy pasek, bo stary całkiem się zużył!
Wiktoria przyglądała się temu i czekała na swoją kolej.
Widziała, jak Łarisa Pietrowna rozdała prezenty wszystkim gościom.
Nawet sąsiadka z piętra dostała upominek.
Ale teściowa jakby nie zauważała synowej.
Wiktoria siedziała z rękami złożonymi na kolanach i czuła, jak policzki zaczynają ją palić.
Maksim oglądał podarowane mu słuchawki — tak, te same, które kupiła mu żona — i się uśmiechał.
Wyglądał na to, że nie zwraca uwagi na to, co się dzieje.
Gdy wręczono ostatni prezent, Wiktoria zdecydowała się odezwać.
Wstała i cicho zwróciła się do teściowej:
— Łariso Pietrowno, a dla mnie…
Nie zapomniała pani?
W pokoju natychmiast zapadła cisza.
Wszyscy goście odwrócili się w stronę Wiktorii.
Łarisa Pietrowna powoli odwróciła się do synowej i zmierzyła ją zimnym spojrzeniem.
Na jej twarzy pojawił się nieprzyjemny uśmieszek.
— Dlaczego tak się rozsiadłaś?
— powiedziała głośno teściowa, tak żeby wszyscy słyszeli.
— Spakuj manatki — i wynocha!
Wiktoria poczuła, jak twarz płonie jej jeszcze bardziej.
Serce waliło jak oszalałe.
Goście spojrzeli po sobie, ale nikt nie odezwał się ani słowem.
Ludmiła niezręcznie spojrzała na siostrę, potem spuściła wzrok.
Fiodor Iwanowicz znieruchomiał z widelcem w ręku.
Maksim siedział obok matki i wpatrywał się w swój talerz.
Nie podniósł wzroku na żonę, nie wstał, nie powiedział nic w jej obronie.
Wiktoria spojrzała na męża, oczekując choćby jakiejś reakcji, ale Maksim nadal milczał.
— Może jednak nie powinno się tak…
— zaczął niepewnie Fiodor Iwanowicz, ale teściowa przerwała mu:
— Ty w ogóle się nie wtrącaj!
To moje mieszkanie i ja decyduję, komu tu być, a komu nie!
Łarisa Pietrowna odwróciła się do pozostałych gości i kontynuowała składanie życzeń, jakby nic się nie stało.
Wiktoria stała pośrodku pokoju i chciała zapaść się pod ziemię.
Łzy napłynęły jej do gardła, ale się opanowała.
Odwróciwszy się, Wiktoria szybko wyszła z salonu i poszła do swojego pokoju.
Zamknęła drzwi i oparła się o nie plecami.
Ręce jej drżały.
Wiktoria wyjęła telefon i spojrzała na godzinę — do północy zostało czterdzieści minut.
Z salonu dobiegały głosy gości, którzy próbowali przywrócić biesiadzie dawną atmosferę.
Ktoś włączył muzykę.
Wiktoria otworzyła szafę i wyjęła walizkę.
Zaczęła wkładać do niej rzeczy — ubrania, kosmetyki, dokumenty.
Ręce działały automatycznie, w głowie miała mgłę.
Nie myślała o tym, co będzie dalej.
Jedyne, co wiedziała na pewno — nie może już dłużej zostać w tym domu.
Drzwi pokoju się otworzyły.
W progu stał Maksim.
Wyglądał na zagubionego, ale nie na winnego.
— Wik, co ty robisz?
Daj spokój z dramą, proszę…
— niepewnie wszedł do pokoju.
— Mama po prostu…
No, wiesz, jaka bywa.
To nie ze złości.
Wiktoria powoli odwróciła się do męża.
— Nie ze złości?
— głos jej drżał.
— Publicznie mnie upokorzyła przy wszystkich twoich krewnych!
A ty milczałeś!
Nawet słowa nie powiedziałeś!
— No a co ja mogłem zrobić?
Przecież sama wiesz, jak mama reaguje, kiedy ktoś jej się sprzeciwia…
Uspokój się, przeczekaj tu do rana, a jutro spokojnie wszystko omówimy…
— Omówimy?
— Wiktoria zatrzasnęła walizkę.
— Będziemy omawiać, dlaczego twoja matka pozwala sobie wyrzucać mnie z domu w sylwestrową noc?
Dlaczego rozdaje prezenty wszystkim, tylko nie mnie?
Dlaczego ty nie potrafisz stanąć w obronie własnej żony?!
— Wiktorio, no nie teraz, dobrze?
— Maksim przeczesał włosy dłonią.
— Goście jeszcze nie wyszli…
Wyobrażasz sobie, jaki będzie skandal, jeśli teraz wyjdziesz z walizką?
— Nie chcę tu zostać ani minuty dłużej, — powiedziała twardo Wiktoria.
— Jadę do rodziców.
— Tak późno?
Zwariowałaś!
— mąż próbował złapać ją za rękę, ale Wiktoria się odsunęła.
— Wiktorio, proszę cię, zostań!
Po świętach się z tym wszystkim uporamy.
Porozmawiam z mamą, obiecuję!
— Obiecywałeś to już sto razy, — Wiktoria wzięła walizkę i założyła kurtkę.
— Jestem zmęczona czekaniem, aż wreszcie zaczniesz zachowywać się jak mąż, a nie jak maminsynek.
Otworzyła aplikację taksówki w telefonie i zamówiła samochód.
Maksim stał pośrodku pokoju i patrzył na żonę.
Nie próbował jej zatrzymać, nie błagał, żeby została.
Po prostu stał i milczał.
— Czekam na samochód na dole, — powiedziała Wiktoria i wyszła z pokoju.
Przeszła korytarzem obok salonu, gdzie goście już otwierali szampana.
Łarisa Pietrowna coś głośno opowiadała, wszyscy się śmiali.
Nikt nie zwrócił uwagi na Wiktorię z walizką.
Tylko Fiodor Iwanowicz złapał jej spojrzenie, gdy zakładała buty w przedpokoju.
Spojrzał na synową z poczuciem winy, ale milczał.
Wiktoria zamknęła za sobą drzwi i zeszła na dół.
Na dworze było zimno.
Śnieg padał dużymi płatkami, a wszystko wokół wydawało się jakieś nierealne.
Wiktoria stała pod klatką i czekała na taksówkę.
Zadzwoniła do mamy.
— Wikulka?
Wszystkiego dobrego na nadchodzący rok, córeczko!
— głos mamy był ciepły i radosny.
— Jak tam u was?
Już zasiedliście do stołu?
— Mamo…
— głos Wiktorii zadrżał.
— Jadę do was.
Będę za jakieś trzy godziny.
— Co?!
Wikulka, co się stało?!
— Opowiem później.
Tylko…
Wyjdziecie po mnie?
— Oczywiście, córeczko, oczywiście!
Ja i tata czekamy!
Taksówka podjechała równo o wpół do dwunastej.
Wiktoria usiadła na tylnym siedzeniu i poprosiła kierowcę, żeby jechał na dworzec autobusowy.
Ostatni autobus do jej rodzinnego miasta odjeżdżał o północy.
Jeśli zdąży, to około trzeciej w nocy będzie w domu.
U rodziców.
Tam, gdzie ją kochają i cenią.
Patrzyła przez okno na świąteczną Moskwę.
Ludzie spieszyli do domów, do swoich rodzin.
Ktoś niósł bukiety kwiatów, ktoś szampana.
Wszyscy cieszyli się nadchodzącym rokiem.
A Wiktoria jechała z dala od męża i od życia, które budowała przez dwa lata.
Autobus odjechał dokładnie o północy.
Wiktoria usiadła przy oknie i zamknęła oczy.
Za oknem zaczęły wybuchać fajerwerki.
Ludzie w autobusie składali sobie życzenia, śmiali się, stukali plastikowymi kubkami.
Wiktoria wyjęła telefon — Maksim nie dzwonił i nie pisał.
Za to przyszła wiadomość od mamy: „Córeczko, bardzo na ciebie czekamy.
Szczęśliwego Nowego Roku!
Wszystko będzie dobrze!”
Wiktoria odpisała: „Dziękuję, mamusiu.
Kocham was.
Do zobaczenia wkrótce”.
Rodzice spotkali ją na dworcu autobusowym.
Mama rozpłakała się, gdy tylko zobaczyła córkę z walizką.
Tata w milczeniu przytulił Wiktorię i wziął jej torbę.
Pojechali do domu samochodem, a przez całą drogę Wiktoria opowiadała, co się stało.
— Córeczko, dobrze zrobiłaś, że wyjechałaś, — mama gładziła ją po ręce.
— Nikt nie ma prawa tak cię traktować!
— Wik, a Maksim?
Nie próbował cię zatrzymać?
— zapytał ojciec.
— Nie, tato.
Poprosił, żebym została do rana, żeby nie psuć święta gościom.
A o tym, że mnie boli i że jest mi przykro, nie pomyślał.
W domu rodzice nakryli stół na nowo.
Mama podgrzała potrawy, które przygotowała dla siebie i męża.
Wyjęła domowe pierożki z kapustą, które Wiktoria tak lubiła.
Usiedli we troje przy stole i przywitali Nowy Rok naprawdę — w cieple, miłości i trosce.
Wiktoria pierwszy raz tego wieczoru się uśmiechnęła.
Następnego dnia zadzwonił Maksim.
Wiktoria długo nie odbierała, ale w końcu odebrała.
— Wik, wracaj, — głos męża brzmiał zmęczenie.
— Mama już się uspokoiła.
Nie chciała cię urazić.
— Maksim, nie wrócę, — powiedziała spokojnie Wiktoria.
— Chcę rozwodu.
— Co?!
Serio?!
Przez jeden wieczór?!
— Nie przez jeden wieczór, — Wiktoria westchnęła.
— Przez dwa lata upokorzeń, na które pozwalałeś swojej matce.
Przez to, że ani razu nie stanąłeś w mojej obronie.
Przez to, że dla ciebie znaczę mniej niż zdanie twojej mamy.
Maksim milczał.
— Jeśli się zgadzasz, możemy złożyć wniosek w urzędzie stanu cywilnego.
Nie mamy dzieci, mieszkania, niczego wspólnego.
Wszystko pójdzie szybko, — kontynuowała Wiktoria.
— Ja…
Dobra.
Okej, — Maksim westchnął.
— Rozwiedźmy się.
Wiktoria zakończyła rozmowę.
Spodziewała się, że będzie płakać, że będzie jej ciężko.
Ale zamiast tego poczuła ulgę.
Jakby z ramion spadł jej ogromny ciężar.
Na początku stycznia Wiktoria i Maksim spotkali się w urzędzie stanu cywilnego i złożyli wspólny wniosek o rozwód.
Wypełniali dokumenty w milczeniu, prawie na siebie nie patrząc.
Maksim wyglądał na zmiętego i zmęczonego.
Wiktoria trzymała się spokojnie i pewnie.
— No i tyle, — powiedział Maksim, gdy wyszli z budynku.
— Czyli za miesiąc…
— Tak, za miesiąc wszystko będzie ostateczne, — skinęła Wiktoria.
— Ty…
Naprawdę nie wrócisz?
— spojrzał na byłą żonę.
— Nie, Maks.
Znalazłam pracę w swoim mieście.
Będę mieszkać z rodzicami, dopóki nie znajdę własnego mieszkania.
Zaczynam od czystej kartki.
Maksim spuścił wzrok.
— Mnie…
Jest mi przykro.
Naprawdę przykro.
— Mnie też, — Wiktoria odwróciła się i poszła w stronę przystanku.
Nie oglądała się.
Przed nią było nowe życie, bez upokorzeń i milczącego męża.
Życie, w którym sama podejmowała decyzje i nie zależała od cudzej opinii.
Wiktoria wsiadła do autobusu na dworzec i spojrzała przez okno.
Moskwa została za nią.
I ta dziewczyna, która przez dwa lata znosiła obelgi teściowej, też została w przeszłości.
Teraz Wiktoria znała swoją wartość i nigdy więcej nie pozwoli nikomu traktować się tak, jak traktowała ją Łarisa Pietrowna.
Nowy Rok naprawdę stał się dla niej nowy — początkiem innego, prawdziwego życia.
Znalazła pracę jako logistyczka w lokalnej firmie, która zajmowała się dostawą towarów w regionie.
Szef docenił jej moskiewskie doświadczenie i od razu zaproponował dobre warunki.
Wiktoria wynajęła małą kawalerkę niedaleko rodziców i stopniowo urządzała ją po swojemu.
Po pół roku rozwód został sfinalizowany.
Maksim już nie dzwonił.
Wiktoria czasem o nim myślała, ale bez bólu i żalu.
Zrozumiała, że podjęła właściwą decyzję, gdy tamtej sylwestrowej nocy wyjechała.
Bo życie bez szacunku do siebie to nie życie.
