— Nie zmywaj talerzy, Nare. Jeden z nich będzie potrzebny policji.
Mama powiedziała to tak spokojnie, że początkowo pomyślałam, iż się przesłyszałam. Trzymałam w rękach siedem brudnych talerzy. W salonie mój mąż nalewał wino, a jego matka, pani Wiera, siedziała w fotelu i nas obserwowała.
Tego dnia zebraliśmy się, żeby świętować jej siedemdziesiąte urodziny.
I aż do tego szeptu byłam przekonana, że najgorszy moment wieczoru mam już za sobą.
Podczas kolacji Wiera przy wszystkich podała mi biały ścierkowy ręcznik.
— Twoja matka całe życie sprzątała cudze domy. Ty też pewnie wiesz, jak posprzątać ze stołu.
Goście udawali, że nie usłyszeli. Mój mąż, Aram, uśmiechnął się znad kieliszka.
Wstałam. Nie dlatego, że się z nią zgadzałam, lecz dlatego, że byłam już zmęczona toczeniem tej samej bitwy w każdą niedzielę.
Mama bez słowa poszła za mną.
Teraz trzymała mnie za nadgarstek.
— Odłóż trzeci od góry. Ten z małym pęknięciem na brzegu.
— Mamo, co się dzieje?
Spojrzała ponad moim ramieniem.
— Teraz o nic nie pytaj. I cokolwiek powiedzą, nie podpisuj żadnych dokumentów.
Serce zaczęło mi bić szybciej.
Trzy tygodnie wcześniej Aram powiedział, że rodzinna firma ma przejściowe trudności. Poprosił, żebym obciążyła hipoteką mieszkanie, które zostawiła mi babcia.
Odmówiłam.
Od tamtego dnia stał się niezwykle troskliwy. Rano przygotowywał kawę, wieczorem przypominał o witaminach, a nawet przepraszał za grubiaństwo swojej matki.
Jednocześnie zaczęły się ze mną dziać dziwne rzeczy. Zapominałam rozmowy, miewałam zawroty głowy, a raz obudziłam się na kanapie, nie pamiętając, jak wróciłam do domu.
Aram mówił, że to przemęczenie.
Wiera wyrażała się bardziej bezpośrednio.
— Twoja babcia też pod koniec straciła pamięć. Może to dziedziczne.
Zapisałam się nawet do lekarza.
W tej chwili mąż podszedł do kuchni.
— Dlaczego jesteście takie ciche?
Mama zabrała mi połowę talerzy.
— Mówię córce, żeby nie wkładała drogiej zastawy do zmywarki.
Aram spojrzał na mnie.
— Jesteś blada. Wzięłaś tabletkę?
Palce mamy zacisnęły się na brzegu talerza.
Po raz pierwszy zauważyłam, że się boi.
Ale nie mnie.
— Wezmę później — odpowiedziałam.
Aram przez chwilę stał nieruchomo, po czym wrócił do gości.
Mama położyła telefon na blacie. Na ekranie widniała wiadomość: „Jesteśmy już blisko. Proszę nie zostawiać jej samej”.
Spojrzałam na nią.
— Do kogo napisałaś?
— Do śledczego.
Ledwie utrzymałam talerze.
Dwadzieścia pięć lat wcześniej mama pracowała w tym domu. Wiedziałam o tym. Właśnie dlatego Wiera nigdy nie zaakceptowała naszego małżeństwa.
Nie wiedziałam jednak, dlaczego mama odeszła z pracy z dnia na dzień i od tamtej pory odmawiała nawet przechodzenia tą ulicą.
— W poniedziałek do mnie zadzwoniłaś — szepnęła. — Trzy razy zadałaś to samo pytanie. Wieczorem już nie pamiętałaś, że dzwoniłaś.
— Aram powiedział…
— Wiem, co powiedział. Dlatego dzisiaj przyszłam wcześniej.
Opowiedziała, że kiedy wieszała płaszcz, usłyszała z korytarza rozmowę Arama z Wierą.
„Jeżeli dzisiaj też nie podpisze, jutro powiemy, że jej stan się pogorszył”.
A potem Wiera odpowiedziała:
„Tylko nie zwiększaj dawki. Ostatnim razem ledwie się obudziła”.
Odsunęłam się od blatu.
Z salonu dobiegł śmiech. Ktoś składał jubilatce życzenia.
Mama mówiła dalej:
— Widziałam, jak Aram coś dodawał do twojego jedzenia. Zawołałam cię na balkon, pamiętasz? Kiedy wróciłaś, twój talerz był już zamieniony.
Pamiętałam. Poprosiła, żebym pomogła jej otworzyć zdjęcie w telefonie. Nawet zirytowała mnie ta bezsensowna prośba.
— A tamten talerz…?
— Zachowałam go. Musiałam tylko dopilnować, żebyś go nie umyła.
Nagle w przedpokoju rozległ się dzwonek do drzwi.
Aram spojrzał na zegarek, jakby na kogoś czekał.
Otworzył drzwi i znieruchomiał.
Na progu stało dwóch policjantów.
Wiera powoli odstawiła kieliszek na stół.
— Co to za absurd?
Mama wystąpiła do przodu.
— To ja zadzwoniłam.
Aram odwrócił się do mnie.
— Nare, twoja matka źle zrozumiała. Przecież wiesz, w jakim ostatnio jesteś stanie.
Powiedział to przy gościach. Wyraźnie, pewnie, jakby od dawna miał przygotowane te słowa.
I zrozumiałam, dlaczego od tygodni opowiadał wszystkim o moich problemach z pamięcią.
Przygotowywał sobie świadków.
Jeden z policjantów poprosił o rozmowę ze mną na osobności. Drugi został w kuchni obok mamy.
Wtedy siedzący przy stole prawnik zamknął swoją teczkę.
Dotąd sądziłam, że jest kolejnym znajomym Wiery.
— Co jest w teczce? — zapytałam.
Nie odpowiedział.
Aram powiedział ostro:
— Dokumenty firmy.
— Proszę ją otworzyć — poprosiłam.
Prawnik spojrzał na policjantów, po czym wyjął segregator.
Na pierwszej stronie widniał adres mojego mieszkania.
Niżej — moje nazwisko.
A miejsce na podpis zaznaczono żółtą karteczką samoprzylepną.
Tamtej nocy zabrano mnie do szpitala. Mama siedziała przy mnie z płaszczem na kolanach. Aram bez przerwy dzwonił. Potem zaczęły przychodzić wiadomości.
Najpierw wyznania miłości.
Później oskarżenia.
Na końcu: „Nie rozumiesz, jakie mam długi”.
Wyniki badań otrzymałyśmy następnego dnia. W moim organizmie wykryto środek uspokajający, którego nikt mi nie przepisał. Później tę samą substancję znaleziono również w zabezpieczonym jedzeniu.
Ale najtrudniejsza rozmowa była jeszcze przede mną.
Kiedy zapytałam mamę, jak zdołała tak szybko zrozumieć, co się dzieje, długo patrzyła w okno szpitalnej sali.
— Bo już raz milczałam w tym domu.
Dwadzieścia pięć lat wcześniej mąż Wiery również stał się senny i zapominalski. Mama widziała, jak Wiera rozkruszała jego tabletki i mieszała je z napojem.
Kiedy zapytała ją o to, Wiera pokazała receptę.
Mama jej uwierzyła.
Kilka dni później mężczyzna podpisał dokumenty przekazujące żonie jego udziały w firmie. Potem umieszczono go w placówce opiekuńczej.
— Nie wiem, co naprawdę mu podawała — powiedziała mama. — Nie mam dowodów. Ale kiedy dzisiaj usłyszałam te same słowa, nie mogłam już po prostu wyjść.
Płakała.
Chwyciłam ją za rękę.
Śledztwo w sprawie Arama trwało miesiącami. W tym czasie wróciłam do swojego mieszkania, wymieniłam zamki i złożyłam pozew o rozwód.
Wiera raz pojawiła się pod moimi drzwiami.
— Mój syn popełnił błąd. Czy pieniądze są ważniejsze od rodziny?
Długo na nią patrzyłam.
— To pytanie powinna była mu pani zadać, kiedy stał nad moim talerzem.
I zamknęłam drzwi.
Pierwszego wieczoru, kiedy zaprosiłam mamę do siebie na kolację, z przyzwyczajenia wstała, żeby posprzątać ze stołu.
Delikatnie chwyciłam ją za rękę.
— Usiądź, mamo. Dzisiaj ja pozmywam.
Spojrzała na puste talerze i wreszcie się uśmiechnęła.
