— To jest nasz wspólny dług, dzieci moje, — powiedziała z przejęciem Tamara Nikołajewna, starannie przykładając papierową serwetkę do zupełnie suchych kącików oczu.
— Rodzina powinna trzymać się razem w trudnych czasach, bo inaczej po co w ogóle jesteśmy sobie nawzajem potrzebni na tej ziemi?
— Proszę zaczekać, Tamaro Nikołajewno, — spokojnie odsunęłam od siebie filiżankę z niedopitą herbatą.
— Ustalmy najpierw: czyje to „nasze”?
Moje, Olega, czy tego kręconowłosego Edika, który trzy tygodnie temu odjechał w nieznanym kierunku nowiutkim SUV-em wziętym na kredyt?
— Weronika, jak możesz być w takiej chwili taka zimna i wyrachowana?! — zapiszczała Julija.
— Mama może dostać przełomu nadciśnieniowego! Mówimy o ratowaniu rodzinnego mieszkania!
Pracuję z gliną. Jestem ceramiczką. Mój zawód nauczył mnie jednej prostej rzeczy: jeśli źle wycentruje się bryłę gliny na kole garncarskim, wyrób rozleci się po całej pracowni, choćbyś nie wiem jak próbowała wygładzić go mokrymi rękami.
W mojej rodzinie działo się dokładnie to samo — osie przesunęły się do absurdu, a teściowa z bratową mojego męża próbowały ulepić z katastrofy piękny wazon.
Historia tego dramatu była boleśnie banalna, ale przez to wcale nie mniej niszcząca.
Trzydziestodwuletnia Julija, wieczna asystentka stylisty, miała słabość do luksusowego życia i mężczyzn, którzy potrafili je udawać.
Jej ostatnim „nabytkiem” był Edik — człowiek o aksamitnym barytonie, ambicjach magnata naftowego i garderobie droższej niż zdrowa nerka.
Edik pięknie rozprawiał o perspektywach, sypał terminami z biznesowych artykułów i przekonał Juliję, że żeby wejść do wyższej ligi, życiowo potrzebuje prestiżowego samochodu.
Ponieważ Julii starczało pieniędzy co najwyżej na latte z mlekiem roślinnym, poszła do matki.
Tamara Nikołajewna, była kierowniczka kółka kroju i szycia, zawsze uważała córkę za niedocenioną księżniczkę.
Pod wpływem słodkich przemów Edika o rychłym ślubie i przyszłych wnukach teściowa zrobiła coś, co zasługiwało na nagrodę za finansową ślepotę: wzięła kredyt pod zastaw swojego luksusowego trzypokojowego mieszkania.
Pięć milionów rubli zamieniło się w lśniącego czarnego jeepa.
Samochód, rzecz jasna, zarejestrowano na Edika — „żeby nie było problemów z podatkami i ubezpieczeniem, mamusiu, tak doradzili prawnicy”.
Miesiąc później Edik zniknął.
Rozpłynął się w powietrzu razem z jeepem, blokując numery Julii i Tamary Nikołajewny.
A wczoraj nadszedł termin pierwszej raty — sto dziesięć tysięcy rubli.
I oto siedzieliśmy w kuchni teściowej, gdzie zaproponowano mi podzielenie odpowiedzialności za cudzy pokaz niewyobrażalnej hojności.
— To mieszkanie i tak wam przypadnie — tobie, Olegowi i Julii! — nalegała Tamara Nikołajewna.
— To wasz spadek! Jeśli nie zaczniemy spłacać razem, bank je zabierze.
Oleg, synku, powiedz coś swojej żonie!
Przecież dobrze zarabiacie, Weronika sprzedaje swoją ceramikę…
Spojrzałam na męża.
Oleg, inżynier kotłowni, człowiek o matematycznym umyśle i żelaznych zasadach, spokojnie dokończył ciastko.
— Mamo, — powiedział równo, bez cienia histerii.
— Nazywajmy rzeczy po imieniu.
Zastawiłaś prawdziwe mieszkanie dla iluzorycznego zięcia.
To nie inwestycja, tylko pomnik głupoty Julii.
Moja rodzina nie będzie płacić za decyzje podjęte za naszymi plecami.
Julija zerwała się z miejsca.
— Jesteście zdrajcami! — krzyknęła, wymachując idealnie zadbanymi rękami.
— Macie pieniądze na kontach, w zeszłym roku kupiliście nowy samochód!
Moglibyście go sprzedać i spłacić część długu, a potem wszyscy razem…
— Stop, — podniosłam rękę.
— Julijo, mój samochód został kupiony za pieniądze zarobione moją pracą.
Ugniatałam glinę, wypalałam ceramikę i płaciłam podatki.
Twój Edik został „kupiony” za mieszkanie mamy.
Jeśli rodzinne ognisko jest dla ciebie tak ważne — weź kredyt konsumencki, pracuj na dwie zmiany i ratuj majątek swojej matki. Gdzie tu miejsce dla mnie?
Wyszliśmy po dziesięciu minutach, wśród krzyków i łez.
Ale wiedziałam — to dopiero początek.
Tacy ludzie jak bratowa mojego męża nie poddają się, kiedy chodzi o cudze pieniądze.
Zaczęło się oblężenie.
Przez półtora tygodnia mój telefon nie milkł.
Dzwoniły dalekie ciotki z prowincji, wyrzucając Olegowi bezduszność.
Julija czatowała na niego pod pracą, próbując wcisnąć mu rachunki bankowe.
Kulminacją była wizyta Tamary Nikołajewny w mojej pracowni.
Przyszła z ciśnieniomierzem w torebce i miną męczennicy, oznajmiając już od progu, że dzwonili windykatorzy.
— Weroniko, musicie wziąć ten kredyt na siebie. Przepisać go na Olega.
On ma oficjalny dochód, dostanie lepsze warunki, — mówiła, omiatając wzrokiem półki.
— Inaczej wyląduję na ulicy. To będzie na waszym sumieniu.
Spojrzałam na nią z lekkim uśmiechem.
W jej świecie była ofiarą, a my — chciwymi złoczyńcami.
Ale nie lubię pustych sporów. Lubię fakty.
— Tamaro Nikołajewno, w piątek zapraszamy panią i Julię do nas.
„Rozwiążemy tę sprawę ostatecznie” — powiedziałam, odprowadzając ją do wyjścia.
Do piątku przygotowałam się starannie.
Kiedy teściowa i Julija, pełne nadziei na naszą kapitulację, przekroczyły próg, czekała je niespodzianka.
Przy stole siedział także Matwiej Borysowicz — znajomy mojej mamy, prawnik o wyglądzie emerytowanego generała i chwycie buldoga.
— Proszę usiąść, — Oleg wskazał im krzesła.
— Sytuacja jest jasna, — zaczął prawnik.
— Mieszkanie jest obciążone. Dług przekracza jego wartość. Nie są panie w stanie go spłacić.
— Dałybyśmy radę, gdyby Oleg… — zaczęła teściowa, ale jej przerwałam:
— Oleg tego nie zrobi. Podjęliśmy decyzję i nie podlega ona dyskusji.
Julija prychnęła.
— To siedźcie sobie z tymi pieniędzmi!
Niech bank zabierze mieszkanie, mama przeprowadzi się do was!
Syn ma obowiązek utrzymywać matkę!
— Ma obowiązek, — potwierdził prawnik.
— Ale nie ma obowiązku oddawać jej swojego salonu, jeśli ma inne miejsce do zamieszkania.
Położyłam ręce na stole.
— Plan jest taki. Nie damy ani grosza za twojego Edika, Julijo.
Mieszkanie zostanie sprzedane — to nieuniknione.
Ale na ulicy nie zostaniecie. Mama ma swój udział w domu.
— Jaki udział?! — oburzyła się Tamara.
— Połowę domu w Klujewce, — spokojnie odpowiedział Oleg. — Z piecem i ogródkiem.
Zapadła cisza.
— Z Ziną?! — wrzasnęła teściowa.
— Ona mnie zamęczy!
— Wpuści panią, bo musi, — odpowiedział prawnik.
— Ja tam nie pojadę! — Julija była bliska paniki.
— Pracuję w branży beauty! Jakie jeszcze kozy?!
— Twoje „dziedzictwo” właśnie teraz gdzieś mknie trasą i wyciera szyby, — powiedziałam spokojnie.
— Pomagamy mamie zachować dach nad głową. W takich granicach, na jakie nas stać.
Tamara Nikołajewna wyglądała na zagubioną.
Iluzja „rodziny”, w której każdy płaci za cudze zachcianki, rozsypała się.
— Synku… — szepnęła.
— Mamo, pakuj rzeczy. I kup gumowe kalosze — drogi w Klujewce jesienią toną w błocie.
Wyszły w milczeniu.
Julija trzasnęła drzwiami.
A ja podeszłam do okna i patrzyłam, jak rozchodzą się w różne strony.
Glinę wreszcie udało się wycentrować.
Forma była jeszcze surowa, ale teraz nie dało się jej już zniszczyć.
